Zoekresultaat: 15 artikelen

x
De zoekresultaten worden gefilterd op:
Tijdschrift RegelMaat x Rubriek Discussie x
Discussie

Solon en de taal van wetgevers en dichters

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 4 2013
Trefwoorden wetgevingskunst, redelijkheid en billijkheid, open norm, vrijheid
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Wetten en gedichten zijn op het eerste gezicht totaal verschillende tekstsoorten, maar bij nadere beschouwing zijn er ook overeenkomsten als teksten die een beeld van de wereld geven, normatieve implicaties hebben en betekenis krijgen dankzij een interpretatiegemeenschap. Solon was wetgever en dichter; moderne wetgevers kunnen toch ook door de bril van de poëtica bekeken worden.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. w.j.witteveen@uvt.nl
Discussie

Radbruch over afweging van belangen en terugwerkende kracht

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 3 2013
Trefwoorden deugdelijkheidseisen, terugwerkende kracht, belangenafweging, gerechtigheid
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Het verbod van terugwerkende kracht is een van de beginselen voor deugdelijke wetgeving. Toch worden er veel uitzonderingen gemaakt, waarbij de minimumeis geldt dat afwijking van het verbod op een goede en openbare belangenafweging berust. Bij de herziening ten nadele in het strafrecht lijkt aan deze eis niet te zijn voldaan, bij belastingwetgeving die per brief gewijzigd wordt, zijn er sterkere papieren voor. De rechtstheorie van Radbruch levert een kader voor de afweging van belangen. In zijn worsteling met de wetten die met terugwerkende kracht onrecht uit de nazitijd goed probeerden te maken, zien we de onvermijdelijke spanning die deze deugdelijkheidseis oproept.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. w.j.witteveen@uvt.nl
Discussie

Llewellyn en het rechtsrealisme

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 1 2013
Trefwoorden codificatie, interpretatie, rechtsrealisme
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Het Amerikaanse rechtsrealisme is een stroming die zich richt tegen opvattingen die het recht buiten de maatschappij plaatsen in een apart domein (positivisme) of boven de maatschappelijke orde (natuurrecht). Hierbinnen neemt Karl Llewellyn een centrale positie in. Op basis van sociaalwetenschappelijk onderzoek (inclusief veldwerk bij de Cheyenne-indianen) ontwerpt hij een theorie over ‘law jobs’ die de basis is voor projecten die tot een realistische rechtspraak en realistische wetgeving leiden. Daarbij is vooral het begrip ‘situation sense’ van belang; het blijkt te operationaliseren tot een werkwijze die in vijf stappen tot een oordeel of beslissing leidt.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. w.j.witteveen@uvt.nl
Discussie

Weber, de politicus en het regelmoeras

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 6 2012
Trefwoorden bureaucratie, politicus, verantwoordelijkheid, inschattingsvermogen
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    In zijn klassieke essay Politiek als beroep uit 1919 geeft de socioloog Max Weber een analyse van het beroep en de roeping van de politicus, die nog steeds actueel is. Hij laat zien hoe de legitimatie van bureaucratie en politieke leiding uiteenloopt en wat voor problemen dit voor de sturende politici oplevert. De ontwikkelingen in de bureaucratie na Weber hebben de sturingsproblemen van de politicus nog versterkt. Wellicht kan het idealistische profiel van de reflectieve machtspoliticus dat Weber schetst, toch houvast geven bij het leidinggeven aan de bureaucratie.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. w.j.witteveen@uvt.nl
Discussie

De Digesten en de wet van het voortschrijdend inzicht

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 3 2012
Trefwoorden Digesten, interpretatie, vrijheid, Aanwijzingen voor de regelgeving
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Bij interpretatie van oude rechtsbronnen zoals die van het Romeinse recht kan een productieve dialectiek van systeem en fragment optreden. Toepassing daarvan op Digesten-teksten over de wet en op de hieraan in de verte verwante Aanwijzingen voor de regelgeving laat zien dat de Digesten een open systeem vormen en de Aanwijzingen een gesloten systeem. Voortschrijdend inzicht werkt met terugwerkende kracht en dit betekent dat ook oudere denkbeelden nog bij moderne wetgevingsproblemen betrokken kunnen worden.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. w.j.witteveen@uvt.nl
Discussie

Waldron over de wet als archetype en de onzekere status van het folterverbod

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 1 2011
Trefwoorden folterverbod, wet als archetype, scherpe normen
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Hoe kan een fundamentele rechtsnorm, zoals de norm die foltering en onmenselijke en vernederende behandeling verbiedt, zo worden geformuleerd dat ook folteraars zich eraan houden? Deze bijdrage bespreekt de kritiek van filosoof Waldron op drie Amerikaanse topjuristen die hun vernuft bij het interpreteren van het folterverbod in dienst stelden van de wens van de Amerikaanse regering om vrijheid van handelen te hebben ten opzichte van terreurverdachten. Waldron laat zien dat de wetgevingsstrategie van het preciseren van het folterverbod tot een scherpe norm het gevaar in zich bergt van een beperkte uitleg die de norm ondermijnt. Daartegenover bepleit hij het folterverbod op te vatten als een zowel scherpe als open norm die als een juridisch archetype niet alleen een dworkiniaanse achtergrondbetekenis heeft die interpretaties stuurt, maar ook direct op de voorgrond staat als een dwingende bepaling met een zware morele lading.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. W.J.Witteveen@uvt.nl
Discussie

Calvino en de onzichtbare wetgever

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 6 2010
Trefwoorden dialoog, macht, proces van wetgeving, persoon van de wetgever
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    De wetgever is geen persoon maar een procedure. Dit staatsrechtelijke adagium is zowel correct als onvolledig. Niet duidelijk wordt immers wat voor rol personen zinvol kunnen hebben in de wetsgang als procedure. Om dit aspect naar voren te brengen wordt het adagium omgedraaid. De wetgever die geen procedure is maar een persoon komen we onder andere tegen in de literatuur. Aan de hand van een lezing van Italo Calvino’s roman De onzichtbare steden wordt de relatie tussen de wetgever en de adviseur beschreven en doemt een beeld op van een ideale, zij het onzichtbare wetgever.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg.
Discussie

Hamilton, Koopmans en Ackerman over constitionele toetsing

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 4/5 2006
Trefwoorden Bestuurder, Constitutie, Grondrecht, Redenering, Rechterlijke toetsing, Auteur, Kwaliteit, Scheiding der machten, Wet in formele zin, Belangenbehartiging
Auteurs Witteveen, W.J.

Witteveen, W.J.
Discussie

Kafka en de verbeelding van bureaucratie

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 4 2010
Trefwoorden bureaucratie, rechtsstaat, autonomie
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Bureaucratie is een dubbelzinnig regime. Het is enerzijds een interpretatie van het ideaal van een democratische rechtsstaat, waarin bestuur neutraal is en onderworpen aan politiek gezag (Weberiaans). Anderzijds is bureaucratie een nachtmerrie, waarin burgers geen toegang hebben tot de wet die hun rechten en verplichtingen vaststelt (kafkaësk). Om deze dubbelzinnigheid hanteerbaar te maken en vermijdbare bureaucratie op te sporen en bespreekbaar te maken wordt lezing aanbevolen van de romans van Kafka en bestudering van de werkwijze van de Kafkabrigade.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. w.j.witteveen@uvt.nl
Discussie

Michael Oakeshott en de droom van een rechtsstaat zonder regelgevers, managers en toezichthouders

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 3 2010
Trefwoorden rule of law, rechtsstatelijke kwaliteitsmaatstaven, governance, interne moraal van de wetgeving
Auteurs prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Het klassieke liberalisme zag de rechtsstaat als een politieke gemeenschapdie bestuurd wordt op basis van het legaliteitsbeginsel. Van dat ideaalbeeld is in een tijd van governance en new public management niet veel over. Voor wetgever, bestuur en rechter kwamen regelgever, manager en toezichthouder in de plaats; een nieuwe onheilige trias politica. De politieke filosofie van Michael Oakeshott laat zien waarom het oude ideaal waardevol blijft, omdat het ook bij een andere institutionele inrichting van het openbaar bestuur oproept tot het erkennen van rechtsstatelijke kwaliteitsmaatstaven die de kwaliteit van een praktijk van regelgeleid gedrag bepalen.


prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg. w.j.witteveen@uvt.nl
Discussie

Isidorus en de harmonisatie van begrippen

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 06 2007
Trefwoorden Aanwijzing, Delegatie, Algemeen belang, Bestuurder, Administratief recht, Bouwwerk, Burgerlijk recht, Citaat, Europese unie, Muziek
Auteurs Witteveen, W.J.

Witteveen, W.J.
Discussie

Montaigne en de bedachtzaamheid die een wetgever past

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 03 2006
Trefwoorden Wetgeving, Aansprakelijkheid, Ambt, Minister van justitie, Ambtenaar, Auteur, Burgemeester, Democratie, Gebrek, Gewoonterecht
Auteurs Witteveen, W.J.

Witteveen, W.J.
Discussie

Portalis en de Aanwijzing der Aanwijzingen

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 01 2005
Trefwoorden Aanwijzing, Wetgeving, Gewoonterecht, Zelfregulering, Noodzakelijkheid, Burgerlijk recht, Citaat, Gevangenis, Raad van state, Tot stand brengen
Auteurs Witteveen, W.J.

Witteveen, W.J.
Discussie

Foucault en de beheersbaarheidsmentaliteit

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 2 2009
Trefwoorden transparantie, beheersbaarheid, privacy, instrumentalisme, macht, regeerkunst (oud en nieuw)
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    De ontwikkelingen die de burger transparant maken en diens privacy beperken, zijn niet alleen te wijten aan de opkomst van nieuwe technologie en een versterkt beheersingsstreven bij de overheid dat zich onder invloed van de terroristische dreiging manifesteert. Transparantie berust op een algemene mentaliteit die gericht is op beheersbaarheid van risico’s. De Franse filosoof Foucault analyseerde dertig jaar geleden al de historische ontwikkelingen die de opkomst van een beheersbaarheidsmentaliteit onafwendbaar maakten. Zijn analyse van macht en kennis is nog steeds verhelderend, net als zijn vergelijking van de oude regeerkunst die van het recht gebruikmaakte, en de nieuwe regeerkunst die naar voren komt in disciplinerende kennispraktijken.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg.
Discussie

Kenneth Burke en de dramaconstitutie

Tijdschrift RegelMaat, Aflevering 1 2009
Trefwoorden constitutionele toetsing, grondwetsinterpretatie, dramademocratie, Kenneth Burke
Auteurs Prof. dr. W.J. Witteveen
SamenvattingAuteursinformatie

    Met de aanvaarding van het initiatief-wetsontwerp Halsema door de Eerste Kamer gaat de discussie over constitutionele toetsing een nieuwe fase in. Om oude patstellingen te doorbreken is een nieuw perspectief nodig. Uit de Amerikaanse ontwikkeling van het toetsingsrecht kunnen we leren dat de Grondwet een centralere plaats zal krijgen in het politieke debat, maar niet dat er hetzelfde type politieke strijd rond een gepolitiseerde rechtspraak door zal ontstaan. Uit de analyse die Kenneth Burke maakt van de interpretatiestrijd over de constitutie komt veeleer het beeld naar voren van een afstandelijk en rationeel type discussie dat een waardevolle aanvulling betekent op de intense, maar ook kortzichtige debatten van onze dramademocratie.


Prof. dr. W.J. Witteveen
Prof. dr. W.J. Witteveen is hoogleraar rechtstheorie en retorica aan de Universiteit van Tilburg.
Interface Showing Amount
U kunt door de volledige tekst zoeken naar alle artikelen door uw zoekterm in het zoekveld in te vullen. Als u op de knop 'Zoek' heeft geklikt komt u op de zoekresultatenpagina met filters, die u helpen om snel bij het door u gezochte artikel te komen. Er zijn op dit moment twee filters: rubriek en jaar.