Tijdschrift voor Gezondheidsrecht

In deze bijdrage worden de eisen die artikel 40 Wet cliëntenrechten zorg stelt aan het toezichthoudend orgaan onderzocht. Dienen deze eisen te worden opgenomen in het nieuwe wetsvoorstel goed bestuur en medezeggenschap zorg, is de vraag. De auteur is van mening dat de gestelde eisen een positieve bijdrage leveren aan de gewenste versterking van het intern toezicht en de professionalisering van toezichthouders. Op enkele punten kunnen de eisen worden verbeterd. De wettekst voldoet niet altijd aan de eisen van een evenwichtige bevoegdheidsverdeling (de checks and balances). Bovendien is er geen ruimte voor een monistisch bestuurssysteem. Daarnaast is een aanvullende bepaling gewenst over het belang waarnaar de toezichthouders zich moeten richten bij hun toezichtstaak.

Het wetsvoorstel Zorg en dwang psychogeriatrische en verstandelijk gehandicapte cliënten, dat in de zomer van 2009 aan de Tweede Kamer werd aangeboden, heeft in 2012 belangrijke wijzigingen ondergaan. De auteurs wijzen behalve op de voordelen hiervan voor de rechtsbescherming van kwetsbare cliënten ook op een aantal nadelen. Zo worden het voorgestelde stappenplan, de omschrijving van onvrijwillige zorg en de regeling inzake vertegenwoordiging van wilsonbekwaamheid kritisch tegen het licht gehouden. Een vergelijking met het wetsvoorstel Verplichte GGz valt niet zonder meer positief uit voor het wetsvoorstel Zorg en dwang.

Voor de beoordeling van geneesmiddelenonderzoek heeft de Europese Commissie medio 2012 een nieuwe verordening voorgesteld, ter vervanging van de huidige richtlijn. Het is de bedoeling dat (multinationaal) geneesmiddelenonderzoek voortaan op hoofdpunten in slechts één lidstaat wordt getoetst, met voor enkele aspecten (zoals het informed consent) een toetsing in alle andere deelnemende lidstaten. Met de voorgestelde verordening is beoogd de beoordeling van geneesmiddelenonderzoek te versnellen en meer te stroomlijnen. Dit artikel neemt de adequate bescherming van de proefpersoon als uitgangspunt. Betoogd wordt dat in vergelijking met de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen het beschermingsniveau op een aantal punten daalt, in het bijzonder waar het betreft geneesmiddelenonderzoek met minderjarigen en de waarborgen voor de samenstelling van de toetsingscommissie. De knip in de beoordeling – en de daaraan gekoppelde kunstmatige scheiding van ethische en niet-ethische aspecten van onderzoek – gaat verder onherroepelijk tot problemen leiden. De strakke beoordelingstermijnen houden bovendien weinig verband met de realiteit. De voorgestelde verordening dient daarom grondig te worden herzien.